Việc nhận được chẩn đoán bệnh sa sút trí tuệ cho cha mẹ hoặc người thân là một trong những thử thách khó khăn nhất mà một gia đình có thể phải đối mặt. Những câu hỏi bắt đầu nảy sinh ngay lập tức. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Bệnh tiến triển nhanh đến mức nào? Họ vẫn có thể làm được những gì? Họ sẽ cần gì từ chúng ta?
Không có câu trả lời nào là hoàn hảo, nhưng việc hiểu rõ xu hướng tiến triển của bệnh sa sút trí tuệ có thể giúp các gia đình bớt bị động và chuẩn bị tốt hơn. Trải nghiệm của mỗi người là khác nhau, và tốc độ thay đổi cũng rất khác nhau tùy thuộc vào loại bệnh sa sút trí tuệ, tình trạng sức khỏe tổng thể và các yếu tố cá nhân. Các giai đoạn này có thể giúp bạn có cái nhìn tổng quan về những dấu hiệu cần chú ý và thời điểm nên bắt đầu cân nhắc tìm kiếm sự hỗ trợ bổ sung.
Giai đoạn đầu: Những thay đổi nhỏ nhặt dễ bị bỏ qua
Trong giai đoạn đầu của bệnh sa sút trí tuệ, các triệu chứng thường nhẹ đến mức có thể bị nhầm lẫn với quá trình lão hóa bình thường hoặc căng thẳng. Các dấu hiệu sớm thường gặp bao gồm: hay quên, để lạc đồ đạc, không nhớ ra từ nào đó hoặc lặp lại câu hỏi. Người thân của bạn có thể vẫn sống độc lập, tự lái xe, quản lý tài chính và xử lý các công việc hàng ngày mà chỉ thỉnh thoảng gặp một chút khó khăn.
Điều khiến giai đoạn này trở nên đặc biệt khó khăn là người mắc chứng sa sút trí tuệ thường nhận thức được những thay đổi ở bản thân. Họ có thể cảm thấy bực bội, xấu hổ hoặc lo lắng về những điều họ nhận thấy ở chính mình. Gia đình đôi khi băn khoăn không biết có nên đề cập đến vấn đề này hay không.
Thực ra, đây chính là một trong những thời điểm quan trọng nhất để tham khảo ý kiến bác sĩ và bắt đầu lên kế hoạch. Chẩn đoán sớm sẽ mở ra nhiều lựa chọn hơn, từ việc thảo luận về phương pháp điều trị, lập kế hoạch chăm sóc cho đến việc chuẩn bị về mặt pháp lý và tài chính, trước khi các quyết định trở nên cấp bách.
Giai đoạn giữa: Khi cuộc sống hàng ngày trở nên khó khăn hơn
Giai đoạn giữa thường là giai đoạn kéo dài nhất, và đây cũng là giai đoạn xảy ra những thay đổi rõ rệt nhất. Tình trạng mất trí nhớ ngày càng trầm trọng hơn. Người thân của bạn có thể gặp khó khăn trong việc nhớ lại những sự kiện quan trọng, nhận ra những gương mặt quen thuộc hoặc nhớ lại những thông tin mà trước đây họ từng nắm rõ. Việc thực hiện các công việc hàng ngày như nấu ăn, thanh toán hóa đơn hay uống thuốc đúng cách thường trở nên khó khăn hoặc tiềm ẩn nguy cơ nếu không có sự trợ giúp.
Những thay đổi về hành vi và tính cách cũng thường gặp trong giai đoạn này. Một số người mắc chứng sa sút trí tuệ trở nên lo âu hoặc hay nghi ngờ hơn. Một số người khác lại gặp phải tình trạng trầm cảm, kích động, rối loạn giấc ngủ hoặc hay đi lang thang. Những thay đổi này có thể khiến người chăm sóc cảm thấy kiệt sức và đau lòng khi chứng kiến, đặc biệt là khi họ có cảm giác như đang mất đi người mà họ đã quen biết từ lâu.
Đây là giai đoạn mà hầu hết các gia đình bắt đầu nhận ra rằng họ không thể tự mình lo liệu mọi việc. Dịch vụ chăm sóc tạm thời, hỗ trợ tại nhà và sự hướng dẫn chuyên nghiệp không còn là những lựa chọn tùy ý mà trở thành những điều cần thiết, vừa để đảm bảo an toàn cho người thân của bạn, vừa để bảo vệ sức khỏe tinh thần của chính bạn với tư cách là người chăm sóc.
Giai đoạn cuối: Tập trung vào sự thoải mái
Ở giai đoạn cuối của bệnh sa sút trí tuệ, người thân của bạn có thể sẽ cần sự hỗ trợ toàn thời gian trong hầu hết các hoạt động, bao gồm ăn uống, tắm rửa, mặc quần áo và di chuyển. Khả năng giao tiếp trở nên rất hạn chế, mặc dù những người ở giai đoạn này thường vẫn có thể phản ứng với một cái chạm nhẹ nhàng, một giọng nói quen thuộc hoặc những bản nhạc từng có ý nghĩa đặc biệt với họ trong quá khứ.
Mục tiêu ở giai đoạn này hoàn toàn chuyển sang việc đảm bảo sự thoải mái và chất lượng cuộc sống. Kiểm soát cơn đau, duy trì phẩm giá, phòng ngừa nhiễm trùng và giúp người thân của bạn cảm thấy thoải mái nhất có thể trở thành ưu tiên hàng đầu. Nhiều gia đình nhận thấy rằng việc chăm sóc giảm nhẹ hoặc hỗ trợ tại cơ sở chăm sóc cuối đời trong giai đoạn này mang lại sự khác biệt to lớn, cả đối với người thân của họ lẫn chính bản thân họ.
Nỗi đau trong giai đoạn này rất phức tạp. Các gia đình thường bắt đầu quá trình tang thương từ rất lâu trước khi người thân qua đời — đó là một dạng “nỗi đau dự cảm” hoàn toàn bình thường và cần được hỗ trợ riêng biệt.
Khi nào thì nên cân nhắc việc tìm kiếm sự hỗ trợ trong việc chăm sóc người mắc chứng sa sút trí tuệ?
Bạn không cần phải đợi đến khi xảy ra khủng hoảng mới tìm kiếm sự giúp đỡ. Chương trình Chăm sóc Bệnh sa sút trí tuệ của Carolina Caring được thiết kế riêng cho các gia đình ở bất kỳ giai đoạn nào sau khi nhận được chẩn đoán bệnh sa sút trí tuệ. Các đội ngũ y tế của chúng tôi được đào tạo bởi một Chuyên gia Chăm sóc Bệnh sa sút trí tuệ được chứng nhận và luôn sẵn sàng hỗ trợ bệnh nhân trong suốt quá trình tiến triển của bệnh.
Chương trình Chăm sóc Bệnh sa sút trí tuệ của Carolina Caring được thiết kế nhằm giảm bớt các triệu chứng và khó khăn do bệnh sa sút trí tuệ gây ra, giúp bệnh nhân tránh phải nhập viện và duy trì cuộc sống thoải mái tại nhà càng lâu càng tốt. Chương trình bao gồm các kế hoạch chăm sóc cá nhân hóa, được điều chỉnh phù hợp với các triệu chứng cụ thể của người thân quý vị; các chuyến thăm khám tại nhà theo lịch trình do đội ngũ chăm sóc đã qua đào tạo chuyên sâu về bệnh sa sút trí tuệ thực hiện; cùng với sự hỗ trợ 24/7 mỗi khi quý vị cần liên hệ.
Dù tham gia chương trình chăm sóc giảm nhẹ hay chăm sóc cuối đời, các bệnh nhân trong Chương trình Chăm sóc Bệnh nhân Mất trí nhớ của Carolina Caring đều được hưởng lợi từ các kế hoạch chăm sóc cá nhân hóa, sự hỗ trợ 24/7 từ các đội ngũ chăm sóc chuyên môn, phương châm ưu tiên cho bệnh nhân được ở nhà và tránh phải nhập viện, cùng với sự hỗ trợ bổ sung dành cho người thân và người chăm sóc.
Carolina Caring cũng đã được Trung tâm Dịch vụ Medicare và Medicaid (CMS) phê duyệt để tham gia Mô hình Chăm sóc “Hướng dẫn Nâng cao Chất lượng Chăm sóc Bệnh nhân Mất trí nhớ” (GUIDE) — một sáng kiến quốc gia tập trung vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân mất trí nhớ. Thông qua chương trình GUIDE, các bệnh nhân điều trị giảm nhẹ đủ điều kiện sẽ được tiếp cận với các dịch vụ và nguồn lực mở rộng, vượt ra ngoài phạm vi chăm sóc truyền thống.
Bạn không phải làm điều này một mình
Việc chăm sóc người mắc chứng sa sút trí tuệ không phải là một con đường thẳng tắp, và không có hai gia đình nào lại đi trên cùng một con đường. Điều không thay đổi là những người phải gánh vác gánh nặng lớn nhất – những người con trưởng thành phải sắp xếp lại cuộc sống của mình, những người bạn đời trở thành người chăm sóc toàn thời gian, và những anh chị em ruột đang cố gắng phối hợp công việc từ các thành phố khác nhau – cũng xứng đáng nhận được sự hỗ trợ.
Nếu gia đình bạn vừa nhận được chẩn đoán về bệnh sa sút trí tuệ và bạn chưa biết phải làm gì tiếp theo, chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ bạn tìm ra hướng giải quyết. Hãy gọi cho Carolina Caring theo số 828.466.0466 hoặc truy cập carolinacaring.org/dementia để tìm hiểu thêm về Chương trình Chăm sóc Bệnh sa sút trí tuệ của chúng tôi cũng như các hình thức hỗ trợ mà gia đình bạn có thể nhận được.
